Achtergronden van liberaal christendom Achtergronden van liberaal christendom

Achtergronden van liberaal christendom
 
Inleiding
 
Wij verstaan ons zelf en de wereld vanuit onze betrokkenheid op God. Het gaat ons om verstaan en niet om een objectieve, historische of metafysische waarheid die voor alle eeuwen geldig is.
Onze claim is dat de christelijke traditie een zinvol en waarachtig perspectief op ons leven biedt, zonder te pretenderen dat zij de wereld verklaart. Wij beschouwen ons perspectief niet als het enige ware, maar evenmin als subjectief willekeurig. Dit betekent dat we ons niet opsluiten in ons eigen verstaan, dat we objectief als absoluut geldig verklaren of subjectief immuun achten voor kritiek. Vanuit een op dialoog gerichte houding willen we openstaan voor de wereld, met name voor hoe inzichten, veranderingen en ontwikkelingen ons perspectief kunnen aanvullen of corrigeren. Zo'n religieus perspectief biedt mogelijkheden op het gebied van (persoonlijke en sociale) ethiek en levenskunst, die er niet alleen op gericht is om onszelf te handhaven en onze kijk op de wereld overeind te houden, maar evenzeer om onszelf op anderen te oriënteren.
 
God
 
God ervaren wij als een dynamische werkelijkheid die inwerkt op deze wereld en ons leven. In de praktijk van geloven wordt “God” ingevuld vanuit Bijbel en traditie, viering en gebed, gesprek en reflectie. Met 'God' zeggen wij bijvoorbeeld dat wij onszelf niet gemaakt hebben en ons bestaan als meer dan toevallig ervaren. Wezenlijke noties zijn dat God ons bestaan overstijgt, én daarin ook volop aanwezig is.
Het woord 'God' kan heel verschillend worden ingevuld als schepper of creativiteit of de waarde waarnaar wij ons handelen richten. Daarmee zeggen wij waaraan wij toegewijd en dienstbaar willen zijn, waarover dus nooit los van onszelf kan worden gesproken. Met 'God' zeggen wij hoe wij in de wereld staan.
 
Menswording van God
 
Het christendom kent als bijzondere notie dat God mens geworden is en onder ons aanwezig is en verweven met ons bestaan; in het bijzonder wordt hij door mensen belichaamd, die daadwerkelijk uit zijn op gerechtigheid, waarheid en schoonheid.
God is geen alzijdige of onverschillige grootheid, maar manifesteert zich in de wereld en is er telkens op uit zich in deze wereld te verwerkelijken, vooral in en onder mensen. Daarbij zijn we op elkaar aangewezen. Als God wordt verwerkelijkt in mensen, is het zaak aandachtig te zijn voor wat ons aan waarheid wordt aangereikt door anderen. In deze optiek is mens-zijn geen individueel project waarin anderen functioneren als middel tot een doel, maar brengen mensen elkaar tot hun bestemming. Dit geeft ons een spirituele en ethische oriëntatie waar we niet omheen kunnen. We krijgen zicht op onze eigen menswording, en leren wat leven met God, de naaste en onszelf betekent.
 
Christelijk narratief [verhalend]
 
Het christelijk narratief kan gaan over schepping als grondslag voor het leven, uittocht uit wat mensen tot slaven maakt, een mens die zich toewijdt aan God, een rechtvaardige die moet lijden, toekomst die niet alleen zal komen maar ook reeds aanwezig is. Dat alles plaatst ons bestaan in een verband dat erop gericht is dat elk mens tot zijn recht en heel de schepping tot bloei komt.
Het narratief vraagt voortdurend om actuele duiding. Het bevat geen feitelijke beschrijvingen, maar nodigt ons uit om in steeds nieuwe situaties tot een nieuw zelf-verstaan te komen. Het christelijk narratief bevat ervaringen in de vorm van verhalen en beelden die zin en richting kunnen geven aan ons bestaan en uitgaat boven objectieve wetenschappelijke taal. Wij leven niet in een vacuüm maar komen ergens vandaan. Als we van daaruit verder willen, moeten wij onszelf ook in de richting van de traditie kunnen plaatsen en duiden. Het christelijke vocabulaire is ons dierbaar en achten wij blijvend adequaat om ons zelf-verstaan te verwoorden.
 
Gemeenschap
 
De christelijke humaniteit, zoals die door de traditie in beeld wordt gebracht, is een humaniteit waarin mensen niet op zichzelf gericht zijn, maar tot gemeenschap willen komen. Waarachtige humaniteit wordt gerealiseerd in erkenning van de ander, in wie we het evenbeeld van de Eeuwige kunnen ontdekken en een mens als wijzelf.
God verwerkelijkt zich in mensen en in een wereld die van God spreekt. Het is aan ons mensen om daaraan toegewijd en dienstbaar te zijn en ons eigenbelang te overstijgen. Over grenzen heen kunnen mensen elkaar een plaats geven en bevestigen als ze elkaar erkennen. Daarin wordt een humaniteit gerealiseerd waarin God tot uitdrukking wordt gebracht. Als God zich in anderen verwerkelijkt, dan is een gelovig perspectief een levenshouding die zich openstelt voor wie echt anders is. Waar dit over en weer gebeurt in een sfeer van aandacht en tolerantie, groeit de onderlinge erkenning en verbondenheid.
De naastenliefde vormt in dit verband de centrale christelijke notie. Liefde zoekt niet het eigenbelang, maar is in staat om het belang van een ander te honoreren en te dienen. Als naastenliefde de waarheid van het christendom vormt, is het niet mogelijk dat wij een waarheid in bezit hebben of kunnen laten gelden tegenover anderen. Ons wordt immers juist gevraagd die ander te erkennen en te laten gelden. Het uiteindelijke perspectief van de humaniteit op een bloeiende aarde is het perspectief van het koninkrijk van God, waarin de onderlinge liefde en wederzijdse verbondenheid van mensen allesbepalend is. Daarin is God aanwezig als een dynamische werkelijkheid, en niet als een statische entiteit.
Het christendom in Europa dient een dominante en geprivilegieerde positie op te geven ten gunste van waarachtige humaniteit en erkenning van anderen. Zo kan ze zelf gemeenschap leren.

terug